Rixke Rail’s Archives

Accueil > Het Spoor > Buitenland > De Zweedse staatsspoorwegen

De Zweedse staatsspoorwegen

lundi 25 février 2013, par rixke

Toutes les versions de cet article : [français] [Nederlands]

 Een brokje geschiedenis

Op 1 december 1856 werden de eerste baanvakken van de voornaamste lijnen in het westen en het oosten van Zweden ingewijd : Göteborg - Jonsered en Malmö - Lund.

De lijn Stockholm - Göteborg werd geopend in 1862. De hoofdstad kreeg haar eerste spoorverbinding met Malmö in 1864. De lijn Stockholm - Kristiania (Oslo) werd ingewijd in 1871 en de voornaamste lijn van het noorden, Stockholm - Boden, in 1894. De “ijzerertslijn” die Narvik met Lulea verbindt en die aangelegd werd om de exploitatie van de onmetelijke ertslagen van Lapland te vergemakkelijken, werd opengesteld voor de trafiek in 1903.

Het bouwen van spoorwegen eindigde in Zweden in 1936 na de voltooiing van de binnenlandse lijn Ostersund - Gällivare.

 Lengte van het net

Het spoorwegnet met normaal spoor heeft een lengte van 13.034 km., waarvan er 12.370 toebehoren aan de Zweedse Staatsspoorwegen (S.J.) die, bovendien, nog 2.756 km. smalspoor bezitten. De totale lengte van de lijnen met dubbel spoor bereikt 1.074 km.

 Het rollend materieel

Nagenoeg 47 % van het net der S.J. is geëlektrificeerd en niet minder dan 92 % van de trafiek wordt met elektrische traktie verzekerd. Al de hoofdlijnen en de voornaamste bijlijnen werden geëlektrificeerd, zodat Zweden het langste geëlektrificeerde spoorwegnet ter wereld heeft, met een spoorlengte van 7.400 km. waarvan er 6.900 toebehoren aan de Staatsspoorwegen. Bovendien, moeten bijna al de stoomlocomotieven hun plaats afstaan aan de dieseltractie in de rangeerdiensten en op de lijnen waar de trafiek geen elektrificatie rechtvaardigt.

Licht motorstel Yo a 2

De zware exprestreinen (tot 15 rijtuigen) worden, tegen 120 km.-h., gesleept door elektrische locomotieven 1’ DO 1’, die een uurvermogen hebben van 3.500 pk. De lichte exprestreinen worden, tegen een maximumsnelheid van 130 km.-h., gesleept door elektrische BoBo locomotieven. Deze snelste machines van Zweden kunnen een snelheid van 150 km-h. bereiken ; zij hebben een vermogen van 3.600 pk en een gewicht van 62 T.

Een der krachtigste elektrische locomotieven ter wereld is in dienst op de “ijzerertslijn” in Lapland en sleept daar treinen van 65 wagens ijzererts met een totaal gewicht van 3.100 T. De hiervoor gebouwde locomotieven worden tot veelvoudige eenheden gekoppeld die een dubbele (1’ D + D 1’) of driedubbele (1’ D + D + D 1’) locomotief vormen.

Het baanvak dat het centrum Van Zweden met de “ijzerertslijn” in Lapland verbindt, vertoont lange hellingen en talrijke bochten met geringe straal ; daarom gebruikt men op die lijn, voor de zware goederentreinen en voor de reizigerstreinen, CoCo’s die een uurvermogen van 5.400 pk ontwikkelen.

Ligrijtuig 2e klas

Op de bijlijnen nemen de motortreinen hoe langer hoe meer een steeds belangrijker deel in de omnibusdiensten en in de snelle verbindingen tussen de provinciesteden.

De S.J. gebruiken ook nog motorwagens op grote schaal. Deze behoren tot de diesel- (200 pk) of de elektrische (200 pk) tractie ; hun toegelaten maximumsnelheid bedraagt 115 km.-h.

Het rijtuigenpark voor normale spoorwijdte bedroeg, op het einde van 1959, ongeveer 2.500 eenheden, waaronder 941 stalen rijtuigen met draaistellen. Nieuwe rijtuigtypes werden onlangs geleverd, o. a. rijtuigen van 2e klas en gecombineerde rijtuigen voor 1e en 2e klas. In al de salons hebben de zetels een regelbare rugleuning.

Centraal station te Stockolm

De S.J. bezitten 246 slaaprijtuigen waarvan er 202 een stalen kast hebben. Elke afdeling beschikt over warm en koud stromend water, en tevens over een stopcontact voor een elektrisch scheerapparaat. De laatst geleverde slaaprijtuigen - 80 eenheden - hebben twaalf afdelingen die kunnen ingericht worden met één, twee of drie bedden.

Het park der goederenwagens omvat ongeveer 50.000 eenheden, waaronder er 5.000 bestemd zijn voor het vervoer van ijzererts. In de loop van de laatste tien jaar, werd dit park op radicale wijze gemoderniseerd : in 1950 was de hoogste limiet van de bevrachting gemiddeld 1 7,8 ton/wagen ; thans schommelt zij rond 21,5 ton.

Drievoudige locomotief Dm 3

De S.J. verzekeren ook nog een belangrijk wegvervoer met ongeveer 2.000 autobussen en 1.100 vrachtwagens.

 De seininrichting en de televerbindingen

Vijftien stations worden thans van op afstand bediend. De uitbreiding van het centraal bediende net wordt voortgezet tegen een versneld ritme en, binnenkort, zullen 36 andere stations van op afstand bediend worden.

Het net der televerbindingen omvat 125.000 km. verbindingen langs kabels en 25.000 km. langs blote geleiders. Er bestaan, bovendien, ongeveer 16.000 km. verbindingen met draagfrequentie. Het grootste deel van het net werkt thans automatisch. De uitbreiding van het automatische net der verreschrijvers wordt voortgezet. De.S.J. maken plannen om machines voor elektronische plaatsbespreking in te voeren, die verbonden zouden worden met de verreschrijvers voor de bespreking der ligplaatsen en, later ook, voor de zitplaatsen.

 De handelsdienst

Ten einde het hoofd te kunnen bieden aan de immer verscherpende mededinging, hebben de S.J. zich ingespannen om de prospectie van de markt der goederentransporten meer doeltreffend te maken.

Het recht om beslissingen te treffen werd gedecentraliseerd en het werk gespecialiseerd, waardoor het aanbod van diensten en de behandeling van de verschillende vraagstukken versneld werden.

Wisselpost te Ange, met automatische omwerping der wissels en behandeling der remmen

Een studiegroep voor de prospectie werd opgericht ten einde aan de “raadgevers op vervoergebied” een betere vorming te geven. Een commerciële vorming, gebaseerd op een volledig nieuw leerplan, wordt aan de stationschefs verstrekt.

 Personeel en sociale dienst

De effectieven van de S.J. belopen thans ongeveer 63.000 personen.

In elk der districten (ten getale van zes), staan een of meer raadgevers ten dienste van het personeel voor de sociale vraagstukken. De S.J. hebben, in samenwerking met de gemeenten, een groot aantal huisvestingen voor bedienden gebouwd.

De Vereniging voor de Vrije Tijdswerken der Zweedse Spoormannen, opgericht in 1955, telt 210 plaatselijke bonden die zich bezighouden met sport, reizen en andere vrije-tijdsbestedingen. De Staat verleent aan de vereniging een subsidie naar rato van het aantal leden (35.000).

De Vereniging der Vakantieoorden beschikt over vijf inrichtingen waarin de spoormannen hun vakantie goedkoop kunnen doorbrengen. Het bekendste centrum is Björkliden in Lapland ; het bevindt zich naast de “ijzererstlijn” niet ver van het hoogste bergstation van Zweden, Laktatjakkostugan, op 1.228 meter boven de zeespiegel.


Bron : Het Spoor, mei 1961