Accueil > Het Spoor > Geschiedenis > De B.C.K.

De B.C.K.

lundi 27 janvier 2014, par rixke

Toutes les versions de cet article : [français] [Nederlands]

Het spoor in Kongo

 De oorsprong

De besluitwet van 31 oktober 1906 waardoor de Spoorwegmaatschappij van Beneden-Kongo in Katanga [1] werd opgericht, bepaalt als volgt de doeleinden van de Maatschappij :

  1. De Staat laten bijdragen tot de vorming van het kapitaal der in 1902 opgerichte Spoorwegmaatschappij van Katanga en overgaan tot of deelnemen aan de studie, de aanleg en de exploitatie van deze spoorweg. Deze moet een dubbele toegangsweg openen tot Katanga : langs het zuiden, waar hij zich zal verbinden met het Rhodesische spoor dat tot aan de grens zal verlengd worden, en langs het noorden, waar hij zal reiken tot aan de Kongostroom (of Lualaba), waarvan de niet bevaarbare gedeelten zo juist van spoorlijnen voorzien werden door tussenkomst van twee andere Maatschappijen (de Spoorwegmaatschappij van Kongo en de Spoorwegmaatschappij van Boven-Kongo naar de Grote Afrikaanse Meren, in ’t kort de C.F.L.).
  2. Voor rekening van de Staat de spoorlijnen bestuderen, aanleggen en exploiteren die bestemd zijn om de mijnenstreek van Katanga te verbinden, enerzijds, met Beneden-Kongo en, anderzijds, met de Portugese lijn van de Benguella, die de haven van Lobito als uitgangspunt heeft.

Deze uiteenzetting vat het plan samen dat aangenomen werd door Leopold II, de soeverein van de onafhankelijke Kongostaat, om Kongo een stelsel van verkeerswegen te schenken dat onontbeerlijk was voor zijn ontwikkeling.

JPEG - 76.2 ko
De brug van Bukama (248 m.) over de Lualaba.

De B.CK. bracht de Staat niet alleen de medewerking van zijn technici en zijn geldelijke steun, maar moest tevens de eenheid van zienswijze en handeling verzekeren zonder welke dit programma niet kon verwezenlijkt worden.

 Een brokje geschiedenis

In 1918 wordt het eerste doel bereikt : de lijn Sakania-Bukama opent een toegang tot Katanga langs de beide oceanen, de Indische en de Atlantische, die de Afrikaanse kusten bespoelen. Het ontwerp van een spoorwegverbinding met BenedenKongo wordt in 1923 op het getouw gezet, maar wordt slechts gedeeltelijk verwezenlijkt : van Bukama tot Port Francqui (1928) ; de verbinding met de Portugese lijn van de Bengalla wordt een tijdje later ingehuldigd (1931). Deze laatste twee lijnen worden aangelegd en geëxploiteerd voor rekening van de Spoorwegmaatschappij Leopoldstad — Katanga — Dilolo die ondertussen de plaats van de Staat heeft ingenomen.

Een enkel element ontbreekt dus nog aan het spoorweggeheel dat door de stichter van Kongo werd uitgedacht : het lijnstuk Port Francqui — Leopoldstad, waarvan de aanleg ondergeschikt is aan een beslissing van de minister van Belgisch Kongo en Ruanda-Urundi.

In 1956 werd er een andere schakel aan toegevoegd onder de druk van nieuwe bezorgdheden : de lijn Kamina — Kabalo, die de lijnen van de B.C.K. en de C.F.L. verbindt en waarvan de exploitatie verzekerd wordt van Kamina tot Kabongo door de B.C.K. en verder door de C.F.L.

De Maatschappij van de B.C.K. is aldus belast met de exploitatie van een spoorwegnet van 2.612 km., de verbindingen inbegrepen, alsook van de rivierhavens Bukama en Port-Francqui.

Om volledig te zijn, moeten wij nog vermelden dat de concessie van het net en de havens sedert 1952 overgedragen is op de Spoorwegmaatschappij Katanga - Dilolo - Leopoldstad (K.D.L.) ingevolge de versmelting van de Spoorwegmaatschappij van Katanga met de Spoorwegmaatschappij Leopoldstad - Katanga - -Dilolo,

 Kenmerken van de exploitatie

De onderstaande cijfers, getrokken uit de statistieken van 1958, geven een idee van de trafiek :

Reizigers - kilometers (in duizendtallen) 266.670
Tonnen - kilometers (in duizendtallen) 1.503.244
1.769.914

De stoomtractie werd gedeeltelijk vervangen door de elektrische. De elektrificatie van de lijnen die een aanvang nam in 1952, werd uitgevoerd op 25.000 volt - 50 perioden ; deze tractiewijze wordt thans toegepast op 446 km. hoofdsporen, die 35 % van de globale trafiek verzekeren.

JPEG - 74.1 ko
Het station Luluaburg

De lijnen zijn aangelegd in enkel spoor en hebben de standaard Afrikaanse spoorbreedte van 1 m, 067 ; de spoorstaven, van 29,3 of 40 kg. per strekkende meter, worden doorgaans op metalen dwarsliggers aangelegd.

 Het personeel

Het personeel, dat in Afrika benut wordt voor de exploitatie van het net, bedroeg, op 31 december 1958, 13.725 Kongolese en 691 Europese bedienden.

JPEG - 65.4 ko
De vakschool van Jadotstad

Om de diensten van zulk een contingent inlandse arbeiders, waarvan ten minste 12 % een meer doorgedreven technische vorming moeten ontvangen, degelijk te kunnen gebruiken, heeft de Maatschappij van de eerste jaren van haar bestaan af, het initiatief genomen tot de oprichting van een vakonderwijs. In de centrale school van Jadotstad ontvangen een 300-tal leerlingen een algemene beroepsvorming (paswerk) om daarna gespecialiseerd te worden (draaiwerk, elektriciteit, werktuigkunde).

Dit menselijk aspect van de activiteiten van een spoorwegmaatschappij in een nieuw land, geeft een duidelijk beeld van de bijdrage die zij levert op het opvoedkundig en sociaal vlak voor de ontwikkeling van de zwarte bevolking.


Bron : Het Spoor, januari 1960

Portfolio


[1Chemin de fer du Bas-Congo au Katanga of, in ’t kort, B.C.K. genaamd.