Accueil > Het Spoor > Maatschappij > Het onmisbare spoor

Het onmisbare spoor

samedi 2 décembre 2017, par rixke

 Een roemrijk verleden.

De spoorweg is een der voornaamste instrumenten geweest van de eerste industriële revolutie. Terwijl de menselijke en dierlijke spierkracht tot dan de enige bron van energie geweest was, bezorgde de stoommotor de industrie nieuwe en belangrijke mogelijkheden. Daar die zware en omvangrijke motor niet op de toenmalige hobbelige wegen rijden kon, vond hij in de stalen spoorstaaf een onmisbare hulpkracht voor zijn ontplooiing.

Tijdens hun onwikkelingsfase en in de eerste dertig jaren van de XXe eeuw, waren onze spoorwegen een voorwerp van nationale trots. Zelfs in het buitenland werden ze als voorbeeld aangehaald. Hoewel ze verscheidene netten vormden (Staatspoorwegen, Chemins de fer du Nord-Belge, Spoorwegmaatschappij Gent-Terneuzen...), hadden ze alle de faam dat hun bedrijvigheid degelijke financiële waarborgen bood. Zulks bleek duidelijk in 1926 : de oprichting van de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen bezorgde de Belgische frank meer stabiliteit.

Vanaf 1930 brachten verschillende factoren, vooral de expansie van de waterwegen en van de motorisering, verandering in die toestand. Tijdens de grote economische crisis en de troebele politieke toestand vóór de tweede wereldoorlog werd evenwel niet veel aandacht besteed aan de waarschuwingen van ingewijde leiders. Na de vijandelijkheden verwierf de spoorweg, door het belangrijk aandeel die hij had in de economische wederopbouw van het land, opnieuw waardering in brede lagen van de bevolking.

Sedert een twintigtal jaren is er heel wat veranderd. Men kan op zoveel verschillende manieren de energie economisch voortbrengen, denk bijv. maar aan de bromfiets ; de weg en de luchtbanden hebben een aanzienlijke vooruitgang geboekt. Toch geeft men er zich rekenschap van dat de auto lang niet al de vervoer-problemen kan oplossen. Maar men weet niet goed meer welke de plaats is van de spoorweg in de huidige maatschappij.

 Een uiterst modern heden.

Het valt voor dat een nieuwe uitvinding de vorige verdrijft. Hierdoor zijn sommigen geneigd te denken dat sedert de auto en het vliegtuig opgekomen zijn, het spoor niet veel toekomstmogelijkheden meer zou hebben.

Die redenering stoelt op een verwarring. De zeil-scheepvaart verdween, niet de zee. De postkoetsen verdwenen, niet de wegen. De stoom verdween, niet het spoor. Ten onrechte werd de spoorweg vereenzelvigd met de stoomlocomotief. Hij was en blijft een baan voor geleide voortbeweging. In de grond is hij uiterst modern, moderner dan de weg en dan het water, dank zij zijn kenmerkende eigenschappen : de mogelijkheid grote konvooien samen te stellen (treinvorming) en de geleiding.

Niettegenstaande zijn inspanningen op het gebied van aanhangwagens en opleggers, vertoont het wegvervoer een aanzienlijk handicap ten opzichte van de « cargotrein ». Men zal in de toekomst moeilijk willen geloven dat één of twee mannen de zeer gevaarlijke job uitvoeren 15 ton goederen over honderden kilometers overbelaste wegen te transporteren, terwijl de bestuurder van een moderne locomotief, in dezelfde tijd en daarbij in veel minder vermoeiende en aanzienlijk veiliger omstandigheden, 100 maal meer kan vervoeren.

De daverende ontwikkeling van de gemechaniseerde samenleving vergt steeds meer ordening en organisatie. Om de versperring van het luchtruim te verhelpen, richt het vliegwezen luchtcorridors in en werkt het nauwkeurige geleidingen uit in de gevaarlijke nabijheid van de vliegvelden. De ontwikkeling van de automobiel stelt heel wat moeilijke ordeningsproblemen op de wegen of aan de kruispunten. De spoorweg daarentegen geniet het voordeel van een zelfstandige infrastructuur en bezit, uiteraard, ook die kostbare geleiding welke de ordening en het automatisme mogelijk maakt.

De eerste technische revolutie bestond in de vervanging van de menselijke of dierlijke spierkracht door de motorische energie. De tweede revolutie bestaat in de aflossing van het zenuwstelsel : alle werktuigelijke arbeid, die de mens tot dan toe verrichtte, wordt aan machines toevertrouwd. Dank zij de geleiding was de spoorweg bijzonder goed geplaatst om deze tweede revolutie aan te vatten.

Het veralgemenen van de automatische koppeling van de wagens zal het mogelijk maken langere treinen te vormen. De deskundigen op het gebied van de cybernetica zullen een beroep doen op de meest verregaande technieken om de problemen van het seinwezen op te lossen. Voor elektronische machines die kunnen schaakspelen, zal het niet ingewikkelder zijn het verkeer der treinen te ordenen en te leiden, en hun dienstregeling op te stellen. Aangezien de wagennummers voortaan automatisch zullen kunnen worden afgelezen, zullen de machines eveneens belast worden met het organiseren van het vervoer van die wagens, het groeperen ervan in treinen, het verhelpen van de vertragingen en incidenten, het opmaken van de statistieken en het berekenen van de kostprijzen.

JPEG - 40 ko
Een uiterst modern instrument : een baan voor geleide voortbeweging.

« Inderdaad, schrijft Louis Armand, indien de spoorweg een bevoorrecht domein vormt voor de uitvoering van de cybernetica, dan is dat niet enkel uit hoofde van de geleiding, maar ook omdat hij een geheel vertoont, dat infrastructuur en vervoermaterieel verenigt en zijns gelijken niet heeft onder de andere vervoertechnieken. »

 Hoe langer hoe meer onmisbaar voor het massavervoer.

Elke morgen kunnen, tussen 7 u. en 9 u., meer dan 150.000 reizigers met treinen naar het centrum van Brussel gevoerd worden zonder de geringste opstopping van de toegangswegen te veroorzaken. Het probleem dat de steeds toenemende oververzadiging van de toegangswegen naar de grote agglomeraties stelt, wordt hoe langer hoe neteliger en de studies die in Europa en de VSA werden gemaakt, hebben bewezen dat het gebruik van de spoorweg de enige oplossing is die niet prohibitief is uit het oogpunt van de aanlegkosten of van de aangewende ruimte. Evenzo worden er elke dag verscheidene tienduizenden ton zware goederen (kolen, ertsen, groefprodukten, metaalprodukten, enz.), waarvan een groot percentage voor de internationale ruilhandel, op de voornaamste lijnen van het net vervoerd.

Het is .interessant dienaangaande aan te stippen dat een zware trein voor het vervoer van die goederen, bestuurd door één man, in één uur 150.000 ton-kilometer kan produceren, d.w.z. driemaal meer dan een duwvaartkonvooi en honderdmaal meer dan een zware vrachtauto.

Wat het massavervoer betreft, blijven de spoorwegen onmisbaar voor de gemeenschap. Er kan dus voor die gemeenschap geen sprake van zijn dat ze geen belang meer stelt in de spoorweg of dat ze er van afziet er alle mogelijk voordeel uit te halen.

Anderzijds is de spoorweg nog altijd het vervoermiddel dat verreweg de meeste veiligheid biedt.
Bron : Het Spoor, april 1970