Rixke Rail’s Archives

Accueil > Het Spoor > Rollend materieel > Rijtuigen > De opschriften op de rijtuigen van de N.M.B.S. (I)

De opschriften op de rijtuigen van de N.M.B.S. (I)

P. Frenay, eerste ingenieur.

jeudi 16 avril 2009, par rixke

Toutes les versions de cet article : [français] [Nederlands]

Alvorens te spreken over de opschriften die op de rijtuigen voorkomen, is het nuttig enkele inleidende begrippen te omschrijven.

 Afkortingen die de algemene inrichting bepalen.

De algemene inrichting van de rijtuigen van het park der N.M.B.S. wordt bepaald door de hierna volgende afkortingen :

  • A = 1ste klas ;
  • B = 2e klas ;
  • D = pakwagen ;
  • c = ligplaatsen ;
  • R = snackbar.

De laatste twee afkortingen worden altijd geplaatst achter die welke de klas van het rijtuig aangeven. De letter D wordt afzonderlijk gebruikt wanneer het een pakwagen betreft ; zij zal na de afkorting van de klas worden toegevoegd wanneer het voertuig eveneens reizigersafdelingen bezit.

Zo is een rijtuig A een rijtuig 1ste klas, een rijtuig AB een gemengd rijtuig 1ste en 2e klas, een rijtuig Bc een ligrijtuig 2e klas.

De letter kan gevolgd zijn door een cijfer dat het aantal afdelingen aanduidt van de klas die door de letter wordt aangegeven. Zo betekent A4B6 dat een rijtuig samengesteld is uit vier afdelingen 1ste klas en zes afdelingen 2e klas.

 Typen en effectieven van metalen rijtuigen.

A B AB Bc AR BR AD ADR BD BDR ABD Total
I1 25 103 40 3 171 261
I2 38 12 50
I3 40 40
K1 92 188 12 35 15 45 387 623
K2 116 10 10 136
K3 100 100
L 52 187 16 34 289
M1 214 115 118 447 1113
M2 35 350 104 116 15 620
M3 36 10 46
R 16 4 20
Proto’s 1 2 1 4
Totaal 243 1324 260 40 12 10 55 15 323 18 10 2310

Het effectief der metalen rijtuigen is ingedeeld in vier grote categorieën, aangeduid door de letters I, K, L en M ; de categorie R omvat slechts enkele rijtuigen.

Categorie I groepeert alle voertuigen RIC, d.w.z. de voertuigen (rijtuigen en pakwagens) die voldoen aan de voorschriften van het « Reglement voor het wederzijds gebruik in internationaal verkeer van rijtuigen en pakwagens ». Zij omvat drie rijtuigtypen die alle verdeeld zijn in coupes en een zijgang hebben die op twee kopplatformen uitgeeft : de rijtuigen I1 die dagtekenen van 1930 [1], de rijtuigen I2 die dagtekenen van 1948 en de rijtuigen I3 die de ligrijtuigen zijn welke onlangs in dienst werden gesteld.

In principe zijn alle voertuigen die tot de andere categorieën behoren, bestemd voor het binnen verkeer ; sommige hiervan mogen nochtans af en toe, op grond van bijzondere overeenkomsten, op bepaalde trajecten van vreemde netten gezonden worden.

Categorie K omvat de rijtuigen voor binnen verkeer met kopplatformen. De K1 (dubbele draaideur) dagtekenen van 1930, de K2 (dubbele vouwdeur) van 1950 en de K3 (dubbele draaideur) van 1955.

Categorie L omvat een enkel rijtuigtype dagtekenend van 1930. Het zijn rijtuigen met gebogen langswanden en met zijdeuren die in de rijtuigkasten en in de langswanden zijn aangebracht.

Tot de categorie M behoren alle rijtuigen met tussenplatformen. De M1 (dubbele schuifdeuren) dagtekenen van 1937. De M2 (dubbele vouwdeuren) werden onlangs in dienst gesteld. De M3, die lichter zijn dan de M2, komen thans in dienst.

De rijtuigen R zijn lichte voertuigen die van aanhangrijtuigen voor motortreinen afgeleid zijn.

In zijn geheel, ziet het metalen park van de N.M.B.S. er als volgt uit :

Op deze bladzijde vindt u de voornaamste typen van metalen rijtuigen van de N.M.B.S. :

  1. I1 - Internationaal verkeer ;
  2. I2 - Internationaal verkeer ;
  3. I3 - Ligrijtuig ;
  4. R - Aanhangrijtuig voor motor’ treinen ;
  5. L - Stoptreinen ;
  6. K1 - Doorgaande treinen in binnenverkeer ;
  7. K2 - Doorgaande treinen in binnenverkeer ;
  8. K3 - Doorgaande treinen in binnenverkeer ;
  9. M1 - Stoptreinen ;
  10. M2 - Gemengd verkeer ;
  11. M3 - Stoptreinen.

In de afdelingen « Rokers » zijn de zetels groen ; in de afdelingen « Niet rokers » zijn ze blauw.

Nummering der rijtuigen.

Elk rijtuig wordt geïdentificeerd door een inschrijvingsnummer. De wijze van nummeren verschilt van net tot net.

Bij de N.M.B.S. bestaat elk rijtuignummer uit vijf cijfers. De eerste twee cijfers bepalen de algemene karakteristieken van het voertuig volgens de hierna vermelde code ; de laatste drie vormen het volgnummer van het voertuig in de reeks.

1ste cijfer 2e cijfer
1 Voertuigen I. 0 Voorafgegaan door de cijfers 1 tot 6 : rijtuig ABP.
2 Voertuigen K. Voorafgegaan door het cijfer 7 : postrijtuig.
3 Voertuigen L. 1 Rijtuig A.
4 Voertuigen M.  2 Rijtuig B.
6 Voertuigen R en verscheidene. 3 Rijtuig AB.
7 Pw van het binnen verkeer en postrijtuigen.- 4 Ligrijtuig.
7 Pakwagen.
8 Rijtuig AD.
9 Rijtuig BD.

Zo duidt, bijvoorbeeld, 12072 een rijtuig lB aan ; 21054 duidt een rijtuig KA aan ; 38015 duidt een rijtuig LAP aan ; 40009 duidt een rijtuig MABP aan.

 Benutting der rijtuigen.

De rijtuigen worden niet op goed geluk af benut, Elk rijtuig moet een wel omschreven taak volbrengen. Het hele effectief wordt verdeeld in twee essentiële delen die echter een zeer ongelijke waarde hebben. Het grootste deel der voertuigen is in actieve dienst ; het andere deel, dat veel geringer is, vormt voor het hele net een reserve waarover alleen de directie mag beschikken.

De rijtuigen in actieve dienst zijn verdeeld over een zeker aantal stations, de zogenoemde « depotstations ». In die stations zijn de rijtuigen gegroepeerd per treinstel, daar elke treinstel een dienst moet volbrengen die door de « dienstregeling der treinstellen » wordt bepaald ; buiten de rijtuigen die in treinstellen ingeschakeld zijn, beschikken de depotstations over een zeker aantal reserverijtuigen die ter plaatse geparkeerd zijn.

Op elk rijtuig staat de verkorte aanduiding van zijn benutting vermeld. Zo duidt het merk FBM. M 133 aan dat het betrokken rijtuig deel uitmaakt van treinstel nr 133 der rijtuigen van het type M van station Brussel-Zuid.

Rijtuig M2 2e klas.
Rijtuig M3 2e klas.
Rijtuig K2 2e klas.
Rijtuig K3 2e klas.
Rijtuig I2 1ste klas.
Ligrijtuig I3 2e klas.
Rijtuig R 2e klas.

Bron : Het Spoor, september 1963


[1De data stemmen overeen met het tijdstip waarop de plannen werden uitgewerkt.