Het nieuwe seinhuis van brussel-zuid

1 2

 Belangrijke nevenuitrustingen

Verbeteren van de informatie

Brussel-Zuid verwerkt heel wat spoorwegbewegingen. Daardoor komt hier een groot aantal gegevens uit verschillende bronnen samen en moeten ook talrijke andere belangrijke gegevens van allerlei aard aan andere diensten en aan de cliënteel worden verstrekt.

De behandeling en overseining van die massa informatie lopen niet altijd van een leien dakje, vooral niet als het spoorwegverkeer ernstig gestoord is. Er werden allerhande maatregelen getroffen om die problemen, die trouwens ook op een ruimer vlak rijzen, op te lossen. In Brussel-Zuid zal het nieuwe seinhuis worden voorzien van moderne, erg efficiënte uitrustingen die voornamelijk elektronisch werken; daardoor wordt nauwkeuriger, zekerder en beter doorgegeven informatie beschikbaar.

Treinnummermelder (TNM)

Ook het nieuwe seinhuis van Brussel-Zuid is uitgerust met het systeem voor aankondiging en lokalisering van treinen, dat al op verscheidene punten van het net bestaat; het biedt de mogelijkheid om de tussen aangrenzende seinposten uitgewisselde treinaankondigingen te automatiseren en de loop van een trein binnen de actiezone van eenzelfde seinpost in beeld te brengen. De identificatiecode van een trein wordt door de opwaarts gelegen seinpost in het systeem ingevoerd en dan automatisch doorgegeven naar de afwaarts gelegen seinpost, waar hij in een welbepaald vakje van het OKB oplicht.

Als de trein een door die laatste post bediend sein voorbijrijdt, wordt zijn nummer overgebracht naar het vakje dat met het volgende sein overeenkomt.

Zo gaat het verder tot de trein de actiezone van die post verlaat: de code wordt dan naar de volgende seinpost doorgegeven. Als de trein echter zijn begin- of eindpunt in het station heeft, moet de seingever het treinnummer zelf in het gewenste vakje invoeren of eruitwissen. Door de TNM is het dus niet langer nodig de aangrenzende seinposten op te bellen en die mededelingen in de traditionele boekjes te noteren. Verder weet het seinhuispersoneel aldus beter waar de treinen zich juist bevinden.

Aangezien de gegevens van dat systeem naar andere installaties, zoals computers, kunnen worden doorgeseind, vormt de TNM een voortreffelijke band tussen een seinpost en een geïnformatiseerde verkeersleidingsapparatuur, wat nu in Brussel-Zuid ten volle wordt benut.

 Het systeem voor elektronische regeling (SER)

Computergegevens

Voor het optimaal beheer van een station (vooral dat van Brussel-Zuid) moeten een groot aantal betrouwbare en rationeel vastgestelde gegevens snel beschikbaar zijn: verkeer (identificatie, rijdagen, herkomst en bestemming, categorie, bereden rijwegen, dienstregelingsaanwijzingen zoals uur van vertrek en aankomst, perronspoor enz.), rangeringen, aansluitingen, samenstelling van treinen (vooral van de internationale treinen), dienstrooster van het rijdend personeel, door de seininrichring geboden exploitatiemogelijkheden enz.

De diverse exploitatieproblemen van het station werden geanalyseerd, er werd nagegaan welke informatie nodig is om ze te helpen oplossen; dit leidde tot de beslissing om in Brussel-Zuid een informaticasysteem uit te bouwen dat alle noodzakelijke gegevens verwerkt en de gebruikers alleen die inlichtingen verstrekt die ze nodig hebben om hun taak zo goed mogelijk te volbrengen. Dit stelsel, het Systeem voor Elektronische Regeling (SER), werkt met een computer waaraan verschillende andere uitrustingen gekoppeld zijn die een optimaal gebruik van al zijn capaciteiten mogelijk maken. Het geleidelijk in dienst stellen van de apparatuur begon op 2 juni 1985.

Algemene werking

Vooreerst worden de seizoengebonden gegevens (verkeer, dienstregelingen enz.) vanuit verschillende computereindstations in het stelsel ingevoerd. Op dezelfde manier is er ook een „input” van bepaalde nagenoeg vaste informatie, zoals de door de seininrichting geboden exploitatiemogelijkheden, de verbindingen met andere stelsels enz.

Op deze basis levert het SER

• dankzij het gebruik van afdrukeenheden bepaalde seizoendocumenten voor het stationspersoneel;
• het verstrekt bepaalde nuttige gegevens voor aangesloten systemen (omroepinstallatie en tele-aankondiging - zie hierna);
• gegevens over het verkeer op een bepaalde dag D.

Daarbij komt nog een dagbehandeling (vóór die dag D) om verscheidene geplande wijzigingen in te calculeren: extra-treinen, werken, andere bestemming van de sporen, gewijzigde rijwegen, wijziging van de samenstelling van internationale treinen enz. Het stelsel verstrekt daarna aangepaste, voor het personeel bestemde dagdocumenten, alsook andere, eveneens verbeterde gegevens, die in andere systemen kunnen worden gebruikt.

 Dag D „in real time” (in werkelijkheid)

Op dag D worden de gegevens doorgeseind naar de lessenaars in de schakelkamer, die uitgerust zijn met schermen waarop de bijzonderste informatie verschijnt betreffende het verkeer en over de rangeringen, maar dan op de seingeversschermen in het komende halfuur. Ook aanvullende inlichtingen kunnen op aanvraag worden ingewonnen.

Wijzigingen (vooral van trajecten) kunnen worden ingetoetst naarmate er zich gebeurtenissen en incidenten voordoen. Worden ze niet op tijd ingevoerd, dan werkt het SER de trajectwijzigingen desnoods zelf uit, aangezien de TNM het werkelijk traject van de trein aan het SER meldt. De door het systeem aangebrachte wijzigingen worden onmiddellijk automatisch doorgestuurd naar de andere beeldstations en betrokken stelsels (tele-aankondiging en omroepinstallatie).

 Vertragingen

Het stelsel is ook op de hoogte van vertragingen, want die worden er ingevoerd of door het stelsel zelf berekend op basis van vergelijkingen tussen de geplande dienstregeling en de werkelijke uren waarop treinen bepaalde punten voorbijrijden (die werkelijke uren worden door de TNM aan het SER doorgeseind). Die vertragingen komen natuurlijk op het scherm en worden ook automatisch naar de andere betrokken stelsels doorgegeven (informatie aan de cliënteel, andere SER’s, verkeersleiding).

 Voorrangsregeling

Als alles normaal verloopt, komt het niet voor dat treinen bijna gelijktijdig kruisende wisselstraten moeten berijden of eenzelfde spoor bezetten. Zo’n toestand kan evenwel voortvloeien uit vertraging van een of meer treinen, het inleggen van extra-treinen of het omleiden van andere.

Tot nu toe moest de treinregelaar in beginsel deze moeilijkheden voorzien; bij gebrek aan voldoende informatie moet hij meestal op zijn ervaring afgaan. In werkelijkheid was het, als de moeilijkheid aan het licht kwam, meestal al te laat om ze nog te vermijden: de ene trein moest dus wachten en de andere laten voorgaan.

Hier ook brengt het SER een werkelijke verbetering. Aangezien het systeem de vertragingen, de te berijden wisselstraten en de vastleggingsduur ervan kent, kan het eventuele onverenigbaarheden tussen de voor verschillende treinen aan te leggen wisselstraten bepalen. Die verwachte tegenstrijdigheden worden ook op het scherm aangekondigd.

Zo beschikt het seinhuispersoneel vlug over uiterst waardevolle inlichtingen en kan het de doelmatigste beslissingen nemen.

 Vervolgwerkzaamheden

Ten slotte verstrekt het systeem ook allerlei gegevens inzake het werkelijk verloop van het verkeer: grafieken, statistieken enz. Het maakt zo een aantal vervelende of ingewikkelde manuele verrichtingen overbodig en vergemakkelijkt terzelfder tijd het opzoeken van de oorzaken van de ontstane storingen.

 Verbinding tussen elektronische systemen

Het systeem voor elektronische regeling van Brussel-Zuid moet niet uitsluitend het prestatieniveau van het nieuwe seinhuis inzake treinverkeer en rangeringen in het station opdrijven. Het is ook de bedoeling dat het voor andere nuttige gegevens verstrekt. Zo zal er in Brussel-Noord een gelijkaardig SER worden geïnstalleerd dat vooreerst de kant Noord-Zuidverbinding van dat station moet bedienen. Die twee onderling verbonden SER’s zullen het dan mogelijk maken het uiterst drukke verkeer in de verbinding heel doeltreffend te regelen.

 Tele-aankondiging en omroepinstallatie

Het SER zal daarenboven ook verbonden worden met de nieuwe elektronische omroepinstallatie en het nieuwe „Systeem voor Tele-Aankondiging” (STA) die in Brussel-Zuid, Brussel-Centraal en Brussel-Noord worden geïnstalleerd.

Die stelsels zijn sterk geïnformatiseerd en door hun verbinding met de systemen voor elektronische regeling zal de informatie aan de cliënteel fel verbeteren.

 Het systeem voor tele-aankondiging

Het STA bestaat niet alleen uit de bedieningsapparatuur maar ook uit een met van nieuw ontworpen televisiemonitoren, aankondigingspanelen en -toestellen. Die uitrustingen zullen dienen voor klassieke informatie, met in voorkomend geval bijzonderheden, zoals vertragingen, bediende stations of ook nog de bestemming van rijtuigen of treinstellen als er meer bestemmingen zijn. De berichten zullen rechtstreeks in het seinhuis kunnen worden samengesteld, maar een groot deel ervan zal rechtstreeks het werk zijn van het STA, in verbinding met het SER.

 De elektronische omroepinstallatie

Die installatie zal de mondelinge informatieoverdracht verzorgen. De mededelingen kunnen rechtstreeks door een bediende in het seinhuis worden uitgezonden, maar ook hier kan de computer een groot deel ervan zelf samenstellen, door de op geluidsband geregistreerde tekstelementen op basis van de eveneens door het SER verschafte gegevens keurig tot een nieuwe boodschap samen te voegen.

Later komen we nog op die stelsels terug, maar we kunnen nu al onthouden dat ze grotendeels door het systeem voor elektronische regeling worden gevoed, waardoor de verstrekte informatie aan kwaliteit wint.

Inderdaad, de voor die informatie noodzakelijke gegevens („realtime”, dag - of seizoengegevens) worden automatisch uit het SER gehaald en naar die stelsels doorgestuurd; die verspreiden dan op basis van die gegevens de passende mededeling, daar waar ze nodig is. Bovendien kan het seinhuis altijd zelf een mededeling laten uitzenden wanneer dat vereist is.

 Inspanningen die vruchten afwerpen

De geleidelijke totstandkoming van deze ingewikkelde onderneming heeft, zoals kan worden vermoed een lange en nauwe samenwerking van een groot aantal bedienden van zeer uiteenlopende diensten gevergd. Maar al die inspanningen en deze samenwerking zijn voortreffelijk gebleken daar ze een vlot verloop van de reeds uitgevoerde fazen mogelijk maakten.

Met dit nieuwe elektronische seinhuis begint Brussel-Zuid dus de vruchten te plukken van een modernisering en een reorganisatie waarbij ook andere Brusselse stations zullen worden betrokken. Dat zal een gunstige weerslag hebben op het treinverkeer in de agglomeratie maar ook op een groot gedeelte van het net, rekening houdend met het belang van dit spoorwegknooppunt voor het reizigersverkeer in België. Een belangrijke verbetering dus voor de organisatie van het reizigersvervoer en de bevrediging van de cliënteel, een verbetering die nog moet worden voltooid ... in afwachting van andere moderniseringen.

1 2