Homepagina > Het Spoor > Gedicht - Lectuur - Schilderij > De Drempeltrein (VII)
De Drempeltrein (VII)
Ria Scarphout.
maandag 24 juni 2024, door
De morgen zat vol mist. Een sluier van glinsterende geheimzinnigheid. De trein snelde door wolken. Er was geen wereld meer. Hugo glimlachte naar mij en Daquin. Solange lag nog in diepe slaap. Marguerite knarste met de tanden en verlegde een arm in haar slaap. Daquin liet mijn hand los. De zon brak door. Didier haalde de pul water uit het net. Jean nam het blik en hield zijn handen erover. Didier goot het lauwe water tussen Jeans vingers in het blik. Met de vlakke hand wreven ze het water over hun gezicht. Hugo stond op, waggelde even en nam dan het blik over. Zoveel water was er niet meer. We moesten zuinig zijn.
We zaten allemaal kauwend naast elkaar op de bank.
– We waren de groep, zei Daquin. Laat ons nu afscheid nemen. Daarom stel ik voor zoals wij het in de maquis deden, dat we een ogenblik volkomen stil zijn.
We legden het brood in de schoot en staarden op elkaars handen. Nooit meer zal ik die drie paar meisjeshanden en vijf paar jongenshanden vergeten. Elk had zijn eigen vorm, zijn eigen karakter. De stoomfluit gilde. Het landschap lag open in de zon.
We hadden de pakken klaargemaakt, de laatste kruimels bijeengegraaid, het laatste water opgedronken. Het word nog slechts een wachten op de laatste halte. Het tochtte door het stukke raam, want Daquin had zijn hemd aangetrokken. Met het langzaam verstrijken der uren, begonnen weer angst en moedeloosheid in ons te gisten.
De trein reed binnen onder de luifel van het station. Met een schok stonden we stil. We keken leeg en moe naar een klok die drie uur in de namiddag aanwees. De toren boorde onpersoonlijk en grijs door de blauwe lucht. Toen hoorden we kinderen op het perron en meteen opende een man de deur van ons coupé. Hij had blozende kaken en lichtgroene ogen. We bleven zitten. De man bekeek ons een ogenblik weifelend en zei ten slotte:
– Bonjour mes enfants.
Maar we verroerden nog niet. Daquin keek schuin op de man neer. De hand van de man lag bij de geschoende voet van Daquin en ik wist dat Daquin trilde van ingehouden spanning om een schop op die hand te geven. We waren suf, maar bleven opstandig. We begrepen nog niet dat die zinloze reis ten einde was. We hadden maar één wens: gerust gelaten te worden. De man met de blozende kaken, die ons veel jonger voorkwam dan we zelf waren, bleef ons aankijken.
– De trein gaat niet verder, zei hij toen.
– Dan zijn we aangekomen, spotte Daquin.
Hij trok behoedzaam zijn voet met de schoen langs de hand van de man terug, kwam recht, trok zijn broek wat hoger op en sloeg een paar stofjes van zijn broekspijpen alsof hij in een gloednieuw pak klaar stond om een prijs in ontvangst te nemen.
– Allons les filles, grijnsde Daquin en hij trok Marguerite bij het haar op.
De man keek star naar Daquin. Hugo kwam uit zijn ineengerolde houding recht. Ik streek mijn jurk zo goed als het kon wat glad over mijn dijen. Daquin grinnikte naar me. Ik stak mijn tong naar hem uit. Solange bond het haar met een stevige trek aan het touwtje vaster op. We namen de pakken. Didier sprong het eerst op het perron. De man was verder gegaan. Het klikje, van de grendel die hij omsloeg, bereikte ons met een ver en kort geluid.
– Jean, geef onze koffers door, beval Daquin.
Philippe grijnsde in de zon en trok zijn ingebeelde das recht. Alleen Hugo liet zich willoos drijven met zijn ogen nog wijder open.
Solange sprong op het perron zonder de treden te gebruiken. Haar rok zwaaide hoog op zodat we haar volle dijen konden zien.
– Een vogel zonder staart, riep Philippe. We lachten, krampachtig en luid. We wisten met onze zenuwen geen raad. Iedereen dacht; we zijn aangekomen en nu? Maar niemand sprak erover.
– We blijven samen, zei Daquin.
– Ja, knikten we.
In geen enkele groep was er een leider als de onze. We zagen hoe de andere kinderen, vanuit hun grauwheid en ellende ons weer opnamen. Wij bleven de groep.
Didier spelde de naam van de vreemde stad in zijn Marseillaanse tongval en we lachten, al was het gemaakt. De andere kinderen keken ons verbluft aan. Sommigen lagen reeds moe en ellendig op de bruine banken van het perron. Wij stonden recht naast onze pakken en we lachten uitdagend, zodat twee Belgische spoormannen naar ons toekwamen met uitgestoken handen en met hun breedste lach.
– Welkom in België, kinderen. Lach maar, jullie krijgen het goed. Volg ons.
Aan het hoofd van de stoet daalden we de trappen van het perron af. In de tunnel was het kil. Ik rilde even. Ik hield zo goed als het ging mijn hoofd rechtop en volgde de zware stap van Daquin. Hugo leek te slaapwandelen. Daquin had hem stevig vast. Didier droeg de doos van Hugo. Solange en Marguerite droegen samen hun pakken. Voor ons liepen de Belgische spoormannen. Toen stonden we in de hall van het station. Er brak een overweldigend applaus los. Een grote menigte, zo leek het me althans, stond ons op te wachten. Ik dacht: wel drie, vierduizend.
– Par ici, mes enfants. Suivez Ie guide.
Onder bogen van bloemen en handgeklap stapten we door de hall. Al die mensen spraken onder elkaar een taal die we niet kenden Dan stonden we in het licht van het plein. Voor ons reden trams en autos, achter de trams wuifden de bomen ons toe. Een vogel zong hoog en luid boven alle geroep en geraas. En toen kwam er een gevoel van overgave In me en dacht ik: het wordt goed. De zon scheen warm. We stapten over het plein en Daquin las voor ons de naam van het gebouw:
– Flandria.
We knipperden met onze ogen naar de letters die de zon weerkaatsten.
We stonden voor het gebouw. Een brede trap leidde naar de ingangsdeur. De gevel was hoog en fris gekalkt. Op de vensterbanken stonden potten met bloemen. Overal bloemen die diep van kleur waren. En uit de ingangsdeur kwam het Comité: een groep zwijgende mannen in donker pak. Achter hen drongen kinderen naar voren en verspreidden zich tussen de bloemen. Ze zongen een Frans lied. We luisterden ademloos. Driehonderd als het ware verwilderde kinderen luisterden ademloos naar twaalf kinderen in een smetteloos witte jurk. We wisten niet wat we zagen. De zon glansde op hun gewassen gezichten en gekamde haren. Hun stemmen dartelden over ons als jonge veulens, blij en helder. De bloemen aan de gevel van het gebouw wiegden in de lauwe wind. Ik dacht dat ik aangekomen was in een sprookje van mijn grootmoeder. Want grootmoeder vertelde sprookjes. Er was er een over een paleis. Al wie dat paleis mocht betreden, werd er gelukkig. Ik keek star naar de deur waaruit de zingende kinderen waren gekomen. En vandaar keek ik naar Daquin. Hij hield zijn flaporen strak gespannen en had de arm beschermend op het hoofd van Hugo gelegd. Solange, Marguerite en Jean hadden de mond wijdopen. Didier en Philippe stonden hand in hand te luisteren en te kijken. En toen hield het lied op. Ik kende het niet, maar het was een mooie melodie en het werd in onze eigen taal gezongen. De feeën verdwenen achter de deur. Ik rekte de hals. Het Comité lachte ons toe. Daarna kwam een grote lange man naar voren. Hij had een blond puntbaardje en een scherpe neus. Hij nodigde ons uit om binnen te komen. Ik had de tijd niet om te bekomen van de schok toen ik vernam dat we het paleis binnen mochten, want meteen werd er gedrumd en gedrongen. We grabbelden pak en zak bij elkaar en als eerste trad Daquin over de geluksdrempel met aan de hand de halfdode Hugo. Daarop volgden ik en Didier, dan Jean en Philippe. Marguerite en Solange waren de laatsten. Het was koel in het gebouw. Er schemerde een zacht licht in de verte. Ik keek naar de donkerblauwe uniformen van de spoormannen en dan naar het etiket op mijn borst. En plotseling geloofde ik niet meer in het sprookje. We schoven door een dubbele openstaande glazen deur en daar, in een lange witte ruimte, stonden rijen tafels. En op die tafels overal bloemen. En netjes naast elkaar stonden koppen op schoteltjes en hier en daar schaaltjes met suiker. De honger steeg mij naar de keel. Het sprookje sloeg als een golf tegen het strand van mijn hart.
– Ga zitten, sprak de man met het puntbaardje vriendelijk terwijl hij met beide armen een uitnodigend gebaar maakte.
In een oogwenk zat de zaal vol kinderen. En meteen zwaaiden deuren open en kwamen vriendelijke diensters met dampende cacao binnen. Ik kon niet slikken toen mijn neus de geur opsnoof. Onze koppen werden gevuld. Driehonderd paar handen grepen gretig toe.
In de verte floot een trein, maar niemand dacht nog aan de reis. Toen brachten de diensters boterkoeken op de tafels. Ik heb gulzig de ene boterkoek na de andere binnengeslokt. We konden niet normaal kauwen van de honger. Misschien dachten we allemaal onbewust: we moeten eten tot barstens toe. We moeten voorraden in ons opslaan. Want morgen en overmorgen is onze buik weer leeg. Daquin had zijn grote flaporen laten hangen. Hij zag eruit als een zielige clown. Ik herkende Daquin niet. Hij leek me een dwerg in een reuzenwereld. Solange zag bleek onder de neus. Ze slokte maar wat. Marguerite graaide de kruimels van de tafel naar zich toe. Philippe gapte stiekem een halve boterkoek van een bord. Maar daar was reeds een dienster met een nieuwe stapel boterkoeken. Jean hield zijn lege tas hoog op en stak hem onder de kan die een andere dienster binnenbracht. Daquin at niet. Daquin dronk niet. Zijn tas cacao was verschaald. Daquin staarde voor zich uit. Toen stond iemand van het Comité bij hem en vroeg:
– Gaat het niet, jongen? Zal ik je bij een verpleegster brengen?
En toen zag ik onthutst hoe de grote Daquin, de cynische Daquin schreide. De maquisjongen werd een hoopje mens omdat hij de weelde van die tafel niet aankon. De kinderen van de andere tafels keken naar ons. En onze groep keek verwezen naar haar leider. Hugo scheen een wassen pop geworden naast de hulpeloze Daquin. En toch bleef de zware hand van Daquin beschermend op Hugo’s arm liggen en veegde hij onhandig met de vrije linkerhand de tranen weg van zijn gezicht. Hij kreeg een nieuwe kop hete cacao die hij langzaam en bedachtzaam uitdronk. Daarna zocht hij mijn blik.
– Tu sais, Jeanine, nous ne sommes plus des enfants.
Ik knikte hem bijna onbeweegelijk instemmend toe. En ik keek naar de kinderen rondom mij. Achter mij begonnen de twaalf witte feeën te zingen. Ik ben geen kind meer, dacht ik, en ik beleef grootmoeders sprookje. Ik glimlachte naar Daquin. Hij glimlachte vaag terug. Toen hoorde ik een stem vanop het einde van de zaal naar me aankomen. Alle kinderen keken op. De voorzitter van het Comité was klein. Hij had golvend haar. Een lok lag over zijn voorhoofd. Hij glimlachte ons toe. Aan de ingang van de zaal stonden vrouwen en mannen. Behoedzaam schreden ze de zaal in, ons glimlachend aankijkend. Toen zei de voorzitter:
– Mes enfants, voici vos marraines et parrains.
Vrouwen en mannen stonden aan de ingang van de zaal.
Het moment was aangebroken: de kennismaking. Een stilte slokte alle geluid op. Met grote ogen keken de kinderen naar de hen onbekende vaders en moeders.
Een vreemd gevoel schoot door me heen. Verwezen keek ik naar Daquin. Ook de anderen van onze groep keken naar hem. Hier zouden we scheiden. De vrouwen en mannen naderden langzaam. Ik schoof met de blik over hun gezichten en dacht met angst wie van hen naar me zou toekomen. De kleine voorzitter stond nog altijd recht vooraan in de zaal, de lok over het voorhoofd. Daquin keek met triestige blik de zaal in. Zijn flaporen tegen zijn hoofd gedrukt. Het was opvallend hoe alle kinderen stil en schier onbeweeglijk naar de parrains en de marraines keken. En toen zei de voorzitter:
– Het is me bijzonder aangenaam, en in het bijzonder... hij wachtte even en hernam: het is me bijzonder aangenaam...
Ik keek naar Daquin. Hij had zijn zware hand over de kleine hand van Hugo gelegd.
– ... de heer directeur-generaal van de Belgische Spoorwegen en de leden van het Comité...
Solange lag met het hoofd op haar rechterhand over de tafel. Een kind met rosse vlechten zat stil te schreien naast haar.
– ... dank ik U allen hier in deze zaal...
Alle kinderen waren even vuil en smerig. We leken modderapen uit modderwouden.
– ... sedert onze secretaris van het Comité...
De lok op het voorhoofd van de voorzitter viel naar links. Boven zijn lok lag de lijn van een raam.
– ... zijn de jaren inderdaad zeer snel voorbijgegaan.
Daquin zat met het hoofd vooruit, bijna tot op zijn handen en de ene kleine hand van Hugo.
– ... dat gelukkig kon rekenen op de steun...
Ik stond terug in de Gare du Nord, ik zag Daquin voor het eerst. Nu voor het laatst, dach ik.
– We zouden het nog vlugger moeten kunnen uitbouwen en naarmate de tijd voortschrijdt...
Ik zocht met de ogen de zaal af en bekeek weer onderzoekend de gezichten van de parrains en de marraines. Ik maakte uit wie ik wel en wie ik niet wou als parrain.
– ... dank zij de bereidwilligheid en het enthousiasme, dank zij de inspanningen van het Comité en vooral dank zij de Belgische Spoorwegen.
– ... zijn we gelukkig te mogen ervaren dat ons broeder comité in Frankrijk de helpende hand onmiddellijk heeft gegrepen en dat we dus...
De feeën stonden nog in de zaal, wit achter de zwarte jas van de president:
– ... Doch onze taak is vooralsnog niet ten einde, wat zeg ik, onze taak begint pas, maar het Comité van de Sociale Dienst der Belgische Spoorwegen kan niet voldoende worden geprezen...
Een vlieg zoemde boven Daquins hoofd. De ineengestorte Daquin met afhangende flaporen. Ik voelde me ziek van vermoeidheid. Mijn maag woog zwaar. De cacao en de boterkoeken zwollen in mijn maag.
– ... en laat ik de heren organisators loven en danken voor hun beleid, maar vooral voor de manier waarop zij dit plan hebben uitgebouwd en waardig hebben geleid naar deze feestelijke dag...
De cacao keerde in mijn maag om, en toch prikkelde de geur van versgemaakte cacao me telkens opnieuw. Ik stak dan ook mijn steeds lege kop weer uit als de dienster met de kan langs onze tafel kwam. Alle kinderen reikten telkens weer hun lege kop. We voelden ons onpasselijk, rijk en ellendig. Daquin zat stil, kouwelijk stil in die warme dag. Van Daquin vloog mijn blik weer naar de gezichten van de parrains en de marraines. Mijn hart klopte wilder en wilder. Waar is mijn parrain? Bij wie zal Daquin terechtkomen?
(Wordt voortgezet)
Rixke Rail’s Archives